Wystawa – 200 LAT HUTNICTWA CYNKU NA GÓRNYM ŚLĄSKU - MAGAZYN HUTNICZY 13 października 1998r.

 

Z inicjatywy Komisji Historii i Ochrony Zabytków Hutnictwa przy Zarządzie Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Hutniczego w Katowicach – Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu zorganizowało w swej siedzibie wystawę 200 lat Hutnictwa Cynku na Górnym Śląsku.

Uroczyste otwarcie wystawy miało miejsce w dniu 22 września 1998 r. Zaproszonych na otwarcie wystawy przedstawicieli dyrekcji hut metali nieżelaznych i hut żelaza, przedstawicieli licznych muzeów i wyższych uczelni technicznych oraz członków Komisji Historii i Ochrony Zabytków Hutnictwa p. SITPH powitała dyrektor muzeum mgr Krystyna Barszczewska.

Przewodniczący Komisji Historii i Ochrony Zabytków Hutnictwa SITPH mgr inż Stefan Kmiecik po przywitaniu zebranych przedstawił krótki rys historyczny rozwoju hutnictwa cynku na Górnym Śląsku.

Z kolei kustosz wystawy – mgr Adam Frużyński zaprosił licznie zgromadzonych reprezentujących różne środowiska twórcze i techniczne do zwiedzania ekspozycji wystawowej związanej z hutnictwem cynku udzielając w trakcie jej zwiedzania szczegółowych informacji technicznych.

Wystawa została wyeksponowana w dwóch dużych salach Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu. Zgromadzono na niej eksponaty oraz dokumenty z Muzeum Górnictwa Węglowego, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Miejskie Świętochłowice, Muzeum w Gliwicach, Muzeum Narodowe z Wrocławia, Muzeum Architektury z Wrocławia, Muzeum w Chorzowie, Huty Metali Nieżelaznych „Szopienice”, Zakładów Metalurgicznych „Silesia” z Katowic, Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska. Wśród unikalnych eksponatów zaprezentowanych na wystawie znalazły się liczne dokumenty, plany, fotografie oraz wyroby z cynku.

Zwiedzanie wystawy rozpoczęto od zapoznania się z planszą, na której zaprezentowano miejscowości gdzie występowały rudy cynku (blenda) i galmanu na terenach Górnego Śląska.

Wystawiono fotografie Kopalni Galmanu „Biały Szarlej” w Bytomiu wg litografii Knipla z 1860 roku oraz Kopalni Rudy Cynku „Biały Szarlej” - Bytom z pocz. XX wieku. Na planszach zaprezentowano „Płuczkę rudy galmanu” wg projektu R. Carnella z 1838 roku i piec do kalcynowania rudy galmanu z 1808 roku w kopalni Szarlej. Wyeksponowano „gąskę cynku” pochodzącą z XIX-wiecznej Huty Paweł w Szopienicach (z napisem Giescher Erben) oraz gąski cynku z Zakładów Metalurgicznych „Silesia” z XX wieku i gąski cynku wytapianego w piecu szybowym z XX wieku w Hucie Cynku w Miasteczku Śląskim. Z Zakładu Górniczo-Hutniczego „Bolesław” w Bukownie wyeksponowano cynk katodowy otrzymywany drogą elektrolizy (XX w.). Huta Metali Nieżelaznych „Szopienice” zaprezentowała na wystawie „mufle, formy do produkcji nadstawek oraz urządzenia używane przy produkcji cynku”. Przedstawiony został w dokumentach projekt pieca szybowego przeznaczonego do produkcji cynku w 1833 roku. Ciekawie prezentują się fotografie hut cynku „Rosamunda” w Nowym Bytomiu i „Gwidotto” w Chropaczowie oraz Walcownia Cynku „Antonia” w Nowej Wsi z początkiem XX wieku. Cenne są fotografie jako dokumenty Huty Cynku „Silesia” w Lipinach z 1890 roku oraz Huty Cynku „Uthemann” w Szopienicach z lat 30. XX wieku. Zakłady Metalurgiczne „Silesia” - Zakład w Lipinach zaprezentował na wystawie eksponaty firmowych wyrobów produkcji zakładów w formie krążków i kubków bateryjnych, blachy chemigraficznej, drutu cynkowego oraz cynk 99,995 Zn, ponadto piękną kolekcję obrazów wykonanych na okoliczność 150-lecia działalności zakładu. Ciekawostką wystawy są wyeksponowane trzy piętrowe piece do destylacji cynku oraz maszyna załadowcza w Zakładach „Hohenloego” SA.

Na marginesie tej wystawy należy wspomnieć, iż początki kariery cennego metalu jakim jest „cynk” na Górnym Śląsku datuje się od 1798 roku od Jana Cristiana Ruberga, który był inicjatorem śląskiej metody wytopu cynku w piecach muflowych. Wzorcowym zakładem w naszym regionie była powstała w 1809 roku Huta „Lydognia” w Chorzowie. Wspomnieć wypada również, iż w 1825 roku na Górnym Śląsku czynnych było 26 hut cynku oraz 18 kopalń galmanu. Huty cynku w Lipinach, Wełnowcu i Szopienicach produkujące metodą muflową cynk zostały definitywnie zamknięte w latach 1974-1979 r. Wystawa hutnictwa cynku oraz cenna wymiana doświadczeń fachowców branży metali nieżelaznych zgromadzonych na jej otwarciu, dostarczyła licznie zgromadzonym uczestnikom cennych informacji technicznych na temat „metalu” mało znanego współczesnemu człowiekowi choć cenionego i wykorzystywanego już w starożytności.

Wystawa 200 lat hutnictwa cynku na Górnym Śląsku jest wystawą nietypową, wspaniałą i godną polecenia zwiedzania nie tylko znawcom tematu z hutnictwa metali nieżelaznych ale przede wszystkim szerokiemu gronu młodzieży szkolnej i studentów wyższych uczelni technicznych.

Wystawa jest czynna do 15 listopada 1998 roku.

 

Józef Wróblewski

MAGAZYN HUTNICZY  13 października 1998

Tygodnik społeczno-zawodowy pracowników hutnictwa żelaza i stali, odlewnictwa, przemysłu metali nieżelaznych, koksownictwa, przemysłu materiałów ogniotrwałych.

http://nszzphs.pl/

http://www.sitph.pl/