1997
W państwie pruskim 1837 – 1922
Kierownictwo kopalni
Decydujący wpływ na funkcjonowanie kopalni, na warunki pracy oraz socjalno-bytowe miało kierownictwo kopalni. Pierwsze informacje o jego składzie pochodzą z początków XX wieku. W skład niezbyt licznej kadry kierowniczej wchodzili zawiadowca kopalni Ludwik Schendera, mistrz maszynowy Emil Schwedtfeger, nadsztygarzy Józef Waller, August Richter i Karol Braun. Do tego dochodziło kilku szychtmistrzów i sztygarów oraz personel nadzorczy. Nad całością problemów związanych z funkcjonowaniem kopalni kierownictwo sprawował Otto Fritsch (1855-1925), który zalicza się do najznakomitszych postaci w dziejach kopalni „Mysłowice”. Pracę na tej kopalni rozpoczął w 1887 roku w charakterze sztygara a następnie nadsztygara, zawiadowcy kopalni i inspektora górniczego. W 1902 roku został dyrektorem kopalni kopalni i sprawował tę funkcję do śmierci już w Polsce Odrodzonej. Dzięki zastosowaniu w kopalni „Mysłowice” tzw. podsadzki płynnej jako pierwszej kopalni w Europie, Otto Fritsch stał się znany w kręgach górnictwa wielu krajów europejskich a nawet poza Europą oraz wszedł trwale do grona znaczących wynalazców. Pod jego kierownictwem kopalnia „Mysłowice” stała się jedną z najbardziej nowoczesnych i najlepiej prosperujących wśród kopalń węgla na Górnym Śląsku. Zdając sobie sprawę z niebezpieczeństwa pracy górników oraz jej szkodliwości dla zdrowia dyrekcja kopalni z Otto Fritschem uczulona była na warunki socjalno-bytowe górników. Starano się rozwiązać problemy mieszkaniowe oraz zabiegano o przyznanie górnikom do urlopów wypoczynkowych i podwyżek płac. W dzielnicy Piasek wydzielono grunty, na których górnicy urządzali ogródki działkowe. Wykazywano dużą dbałość o zaspokojenie potrzeb religijnych górników oraz o rozwój oświaty i sportu wśród dzieci i młodzieży górniczej. Ze swoich prywatnych środków Otto Fritsch ufundował dla załogi olejny obraz z wizerunkiem Świętej Barbary, który został poświęcony i wystawiony na honorowym miejscu w cechowni. W początkach XX wieku utworzono przedszkole z bezpłatnym wyżywieniem oraz szkołę powszechną. W 1909 roku założono Klub Sportowy 09 Mysłowice.
W celu mobilizacji załogi i jej scalenia kilka razy w roku urządzano w Ogrodzie Zamkowym tzw. festyny bezpłatnego piwa (Freibierfeste) z muzyką i tańcami. Festyny takie organizowano także z okazji zakończenia większych robót. np. udostępnienie nowego pokładu. Zapraszano na nie wyłącznie wyznaczonych przez sztygarów górników, najbardziej zdyscyplinowanych i wydajnie pracujących. Otrzymywali oni 3 kufle piwa i 2 cygara.
Już od połowy XIX wieku bardzo uroczyście obchodzono dzień Świętej Barbary. Załogi mysłowickich kopalń prowadzone przez sztygarów z ozdobnymi szablami górniczymi udawały się do Kościoła Mariackiego na Mszę świętą. Towarzyszyła im utrzymywana ze składek górniczych orkiestra, która składała się z górników-muzyków z kilku kopalń. W drugiej połowie XIX wieku dzień 4 grudnia obchodzono bardzo uroczyście. Górnicy wystrojeni w mundury górnicze w orszaku, na czele ze sztandarem kopalni i orkiestrą udawali się na Mszę świętą do jednego z kościołów. Po uroczystości kościelnej górnicy wracali na kopalnię, gdzie otrzymywali porcję kiełbasy i bułki oraz wódkę lub piwo.
Wykazując duże zainteresowanie sprawami życia codziennego górników, kierownictwo kopalni wymagało od nich porządku, zdyscyplinowania i rzetelnego podejścia do pracy. Sprawy te regulowały wspomniane już regulaminy pracy. Zawierały one szeroki wachlarz przewinień, za które karano górników grzywną, aresztem lub zwolnieniem z pracy. W 1905 roku obowiązujący w kopalni „Mysłowice” regulamin pracy przewidywał natychmiastowe zwolnienie za przedstawienie nieprawdziwych danych osobowych przy angażu do pracy, za kradzież, oszustwo, nadużywanie alkoholu, naruszanie przepisów policyjnych, za odmowę wykonania pracy, za nieposłuszeństwo wobec przełożonych i ich obrazę, złośliwe niszczenie narzędzi pracy i urządzeń, za tzw. bumelki w okresie ponad 3 dni. Utrata pracy z przyczyn dyscyplinarnych miała bardzo ostre konsekwencje. Bowiem zwolniony górnik dostawał się na tzw. czarną listę oraz praktycznie nie mógł otrzymać pracy w kopalniach górnośląskich.
160 lat Kopalni Węgla Kamiennego „Mysłowice” 1837-1997
Redakcja – Alfred Sulik,
Redakcja techniczna – Roman Uzdowski
Autorzy tekstów: Stefan Gołas – słowo wstępne, Eugeniusz Sakwerda – problematyka techniczna, Alfred Sulik – początki kopalni, zmiany organizacyjno-własnościowe, wydobycie i zbyt, załoga, organizacje związków zawodowych, streszczenie, dokumentacja archiwalna.
Wydawca „Redakcja Życia Mysłowic” Dwutygodnik Miejski, Mysłowice