Dworek myśliwski, tzw. "Zameczek" - najstarszy budynek Janowa
Pierwszy ordynat mysłowicki Jan Krzysztof Mieroszewski na początku XVIII wieku zakłada nad rzeką Boliną u skraju dorodnego lasu nową osadę, która staje się zalążkiem dzisiaj istniejących dzielnic - Janowa w Katowicach oraz Janowa Miejskiego w Mysłowicach. Pierwszym budynkiem wybudowanym przez Mieroszewskiego na tym terenie staje się dworek myśliwski, zwanym potocznie "Zameczkiem". Pierwotnie był on drewniany, potem zamieniony zostaje na budynek murowany, już ok. roku 1830. Uważany jest za najstarszy budynek katowickiego Janowa.
Tuż obok zameczku powstaje folwark zwany "Janowcem" - od imienia założyciela. Tak powstają kolejne zabudowania. Nieopodal mieści się "Staw Sołtysi", a obok niego działa kuźnica.
Dworek ten bardzo upodobał sobie ostatni z ordynatów mysłowickich Aleksander Mieroszewski, który to w 1839 roku dopuścił się potajemnego spisania umowy z Marią Winkler i odstąpienia na wieczystą dzierżawę ziem ordynacji mysłowickiej.
Za czym doszło do sprzedaży mysłowickiego majątku Aleksander Mieroszewski stworzył w pobliżu dworku i stawu przepiękny park w stylu angielskim zwany do dzisiaj "Plantami". Nazwa najprawdopodobniej zaczerpnięta została na wzór Plantów Krakowskich, które to powstawały w tym samym czasie.
Z dworkiem tym związana jest interesująca, prawdziwa historia spisana w krótkim opowiadaniu przez Metę Janitzek "Das Kreuz im Walde" ( "Krzyż w lesie") będącą córką leśniczego janowskiego. Pozwolę sobie przytoczyć tą historię streszczoną w opracowaniu z 1991 roku Emanuela Wilczoka - "Janów".
"Z janowskiego dworku myśliwskiego urządzano w sąsiednich lasach polowania, ale w okresie przed i w czasie Powstania Listopadowego (1830 rok) w dworku tym miały miejsce spotkania konspiracyjne. Tu spotykali się polscy spiskowcy z Królestwa Polskiego, którzy korzystając z gościnności Mieroszewskiego, mimo wzmocnionego kordonu granicznego, przekraczali nielegalnie nocą bardzo blisko położoną granicę na Brynicy, by uczestniczyć w tajnych naradach.
Z tymi spotkaniami związane jest pewne tragiczne wydarzenie, które posłużyło na temat małego opowiadania historycznego.
W spotkaniu uczestniczył ordynat Aleksander Mieroszewski. Miał on u siebie dwie osierocone siostrzenice Ratajskie, których rodzice zmarli w czasie zsyłki na Sybir. Jeden z pruskich oficerów stacjonujących w Mysłowicach jednostki ułanów, rotmistrz von Rosenberg, cieszący się gościnnością i zaufaniem ordynata, zakochał się w jego starszej siostrzenicy.
Razu pewnego kiedy nie zastał Ratajskiej w Mysłowicach, podejrzewając, że przebywa ona w dworku janowskim w towarzystwie nie znanych mu bliżej mężczyzn, postanowił przekonać się o tym. Wybrał się nocą do Janowa i podszedłszy mimo czujnej straży do dworku spostrzegł przez okno, że w środku odbywa się konspiracyjna narada, której przewodniczył ordynat Mieroszewski. Kiedy starał się podejść bliżej został zauważony, padły strzały, kładące go trupem.
Zwłoki Rosenberga pogrzebał daleko w lesie janowskim sługa ordynata Wratys Ogon, który na prośbę Ratajskiej w miejscu tym postawił drewniany krzyż. Piękna Ratajska z żalu wstąpiła do klasztoru. Prowadzące przez długi czas poszukiwania za Rosenbergiem połączone z przeczesywaniem całej okolicy nie dały rezultatu.
Zwłoki rotmistrza znaleziono przypadkowo po 17 latach, ale okoliczności jego śmierci nadal nie znano. Całą tajemnicę wyjawił dopiero po 28 latach leśniczemu w dworku janowskim na łożu śmierci ów sługa Wratys. Opowiadanie napisała będąca świadkiem wyjaśnienia tej tragedii córka leśniczego."
Obecnie dworek myśliwski jeszcze istnieje, stoi tuż obok nas w katowickim Janowie na ulicy Nad Stawem 3A. Do niedawna mieściły się w nim lokale mieszkalne. Niestety teraz popadł on w zupełną ruinę i raczej już nic nie jest mu w stanie dopomóc ...
Bibliografia: Emanuel Wilczok, "Janów - od osady leśnej do gminy wielkoprzemysłowej", 1991r.
Artykuł ten ukazał się na Facebook'owej grupie otwartej MDH 9 sierpnia 2013r.